Jakiego państwa potrzebujemy? – lekcje z wojny i geopolitycznego przełomu | debata online

Wobec geopolitycznego przełomu i nowych zagrożeń państwa przestawiają się na odmienną logikę działania i zdecydowanie podnoszą wydatki na wojsko i sektor zbrojeniowy. Reakcja na nową rzeczywistość musi być jednak systemowa, głębsza i mieć długotrwały charakter. Jakich zmian potrzebujemy w obszarze państwa (logika działania administracji, praktyka działania instytucji, zasady przetargowe, używane technologie etc.) aby zapewnić sobie faktyczną suwerenność, odporność i bezpieczeństwo?

Między suwerennością a zależnością. Polska i Europa w wyścigu o chmurę i sztuczną inteligencję

Europa próbuje zbudować cyfrową suwerenność w cieniu dominacji amerykańskich gigantów technologicznych, a Polska – stojąc między ambicją a ograniczeniami skali – szuka własnej ścieżki w rozwoju chmury i sztucznej inteligencji. Pytanie nie brzmi już, czy rynek AI będzie rósł, lecz czy zdołamy stać się jego współtwórcą, a nie jedynie odbiorcą cudzych technologii. Od decyzji podjętych dziś – w obszarze infrastruktury, energii, regulacji i kapitału – zależy, czy Polska wykorzysta europejskie otwarcie na suwerenność cyfrową, czy pozostanie peryferyjnym użytkownikiem globalnych platform.

Suwerenność w nowej rzeczywistości – jak stać się węzłem?

Świat wchodzi w fazę trwałej niestabilności, w której dotychczasowe reguły globalizacji przestają obowiązywać. Dla państw średniej wielkości, obok tempa rozwoju, kluczowa staje się zdolność do zachowania sprawczości w warunkach fragmentaryzacji, presji geopolitycznej i rywalizacji technologicznej. Polska staje przed wyzwaniem zdefiniowania własnej roli w nowym porządku – tak, aby nie być jedynie przedmiotem cudzych decyzji.

Idee dla Polski

Zapisz się do naszego Newslettera

Nacjonalizm – zamiast z nim walczyć, spróbujmy go wyprzedzić

Nacjonalizm bardzo często wyrasta z napięć towarzyszących zmianie, poczucia utraty sprawczości i braku uznania w świecie, który pozornie dobrze funkcjonuje. Zrozumienie tych mechanizmów pozwala zobaczyć, dlaczego nacjonalistyczne narracje zyskują dziś na sile także w krajach względnego sukcesu oraz dlaczego skuteczna odpowiedź na nie polega nie na prostym sporze o fakty, lecz na zaproponowaniu bardziej przekonującej opowieści o przyszłości.

Innowacje w świecie uzbrojonej globalizacji. Jaki kierunek dla Polski?

29 stycznia 2026 r. na portalu dziennika „Rzeczpospolita” ukazał się tekst Jana Marii Szomburga, Prezesa Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową pt. Innowacje w świecie uzbrojonej globalizacji. Jaki kierunek dla Polski? 

Trzy wyścigi w obszarze AI – w którym mamy szansę?

Rewolucja AI rozgrywa się w ramach nie jednego, lecz trzech wyścigów: o przewagę infrastrukturalną, o stworzenie ogólnej sztucznej inteligencji oraz o jak najszybszą integrację AI z gospodarką. Dwa pierwsze pozostają domeną globalnych gigantów, ale w tym ostatnim obszarze otwierają się przed Polską realne możliwości konkurowania. To, czy nasz kraj weźmie udział w tej rywalizacji, zależeć będzie jednak od zdolności rozwinięcia nowych kompetencji, redukcji barier wdrożeniowych i strategicznych decyzji, które określą nasze miejsce w nowym ładzie technologicznym.

Eksport to za mało – czas na ekspansję kapitałową polskich firm

Polska staje przed wyzwaniem zmiany modelu gospodarczego: od wzrostu opartego na niższych kosztach pracy do rozwoju napędzanego innowacyjnością, wysoką jakością i własnym kapitałem. W takim układzie sam eksport - choć pozostanie ważny - przestanie być główną ścieżką budowania międzynarodowej pozycji firm. Do tego coraz częściej potrzebna będzie ekspansja kapitałowa pozwalająca zakorzenić się na rynkach zagranicznych poprzez inwestycje i przejmowanie firm. Czy polscy przedsiębiorcy są gotowi na ten krok? Jak w jego dokonaniu może pomóc Polski Fundusz Rozwoju?

Rola Spółek Skarbu Państwa w technologiczno-innowacyjnym rozwoju Polski

Transformacja technologiczna coraz wyraźniej przesuwa ciężar rozwoju w stronę państw i firm zdolnych do tworzenia własnych rozwiązań oraz budowania przewag w strategicznych sektorach. W tych warunkach rośnie znaczenie spółek Skarbu Państwa – nie tylko jako strażników bezpieczeństwa energetycznego, finansowego czy obronnego, lecz także jako potencjalnych motorów innowacji, które mogą wzmacniać konkurencyjność całej gospodarki. Przemyślana polityka właścicielska, profesjonalne zarządzanie i efektywne mechanizmy współpracy z biznesem, nauką i startupami stają się warunkiem wykorzystania tej szansy. 

Nowa konkurencyjność Polski – projekt cywilizacyjny wobec „świata na nowo”

Świat wchodzi w epokę, w której przestają działać dotychczasowe reguły rozwoju. Globalizacja, która przez trzy dekady dawała Polsce impuls modernizacyjny, ustępuje miejsca rywalizacji bloków państw pomiędzy sobą, walce o technologie i bezpieczeństwo. W nowym porządku nie wystarczy już integracja i adaptacja cudzych rozwiązań. Potrzebna jest własna wizja, sprawczość i zdolność do kreacji. Nowa konkurencyjność Polski powinna opierać się na wiedzy, technologii, energii i kapitale ludzkim – ale także na kulturze zaufania i instytucjach, które potrafią uczyć się i działać strategicznie, ale i elastycznie. To nie tylko ekonomiczna zmiana kierunku, lecz nowy projekt cywilizacyjny: przejście od roli imitatora do roli współkreatora przyszłości. 

Myśli, które inspirują

W erze wojen algorytmów pytanie nie brzmi już, czy oddamy kontrolę nad rzeczywistością informacyjną, lecz komu – i czy zrobimy to świadomie, czy z bezradności.

Jacek Dukaj – Między wolnością a bezpieczeństwem – dramatyczny dylemat cyfrowej epoki

Idee dla Polski

Zapisz się do naszego Newslettera

Na górę
Close